લીમખેડામાં 80 વર્ષ બાદ પણ સ્મશાનની સુવિધા નહીં, હડફ નદીના પટમાં અંતિમ સંસ્કાર કરવા લોકો મજબૂર
Views: 18
0 
0 Nilu Dodiyar / Dahod Live
દાહોદ જીલ્લાના લીમખેડાથી એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને તંત્રની પોલ ખોલતા સમાચાર સામે આવ્યા છે. કહેવાય છે કે જીવતા માણસ માટે ઘર અને મર્યા પછી સ્મશાન એ પાયાની જરૂરિયાત છે, પરંતુ આઝાદીના 80 વર્ષ પછી પણ લીમખેડાના નાગરિકો માટે આ સુવિધા એક સ્વપ્ન સમાન બની ગઈ છે. લીમખેડા તાલુકાનું મુખ્ય મથક હોવા છતાં, અહીં સ્મશાન ન હોવાથી અનેક સમાજના લોકો હડફ નદીના પટમાં લાચારીભરી સ્થિતિમાં અંતિમ સંસ્કાર કરવા મજબૂર બન્યા છે. સ્થાનિકોએ સાંસદથી લઈને ધારાસભ્ય અને વહીવટી તંત્ર સુધી અનેકવાર રજૂઆતો કરી હોવા છતાં, વિકાસના દાવાઓ માત્ર કાગળ પર જ રહી ગયા છે. શોકાતુર પરિવારોને મૃતદેહ લઈને જવા માટે પાકો રસ્તો પણ ન મળવો એ વિકાસશીલ ગુજરાતમાં એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે કઈ રીતે લીમખેડાના લોકો આ પ્રાથમિક સુવિધા માટે દાયકાઓથી ટળવળી રહ્યા છે.લીમખેડા ગામ એ તાલુકાનું મુખ્ય મથક હોવા છતાં આજે પણ ગ્રામજનો પાયાની સુવિધાઓથી વંચિત છે. સૌથી ગંભીર સમસ્યા સ્મશાનના અભાવની છે, જ્યાં અંતિમ સંસ્કાર માટે જ કોઈ વ્યવસ્થા નથી. પ્રજાપતિ અને આદિવાસી સમાજ સહિત અનેક લોકો હડફ નદીના પટમાં અંતિમ સંસ્કાર કરવા મજબૂર બન્યા છે. નદીના પથ્થરો વચ્ચે મૃતદેહને લઈ જવા લોકો માટે અત્યંત વેદનાદાયક સ્થિતિ છે. ચોમાસાની સીઝનમાં જ્યારે નદીમાં પાણી હોય છે, ત્યારે અંતિમ વિધિ કરવામાં ભારે મુશ્કેલીઓ પડે છે. સ્મશાન સુધી પહોંચવા માટે કોઈ પાકો રસ્તો પણ ઉપલબ્ધ નથી, જેના કારણે શોકાતુર પરિવારોની મુશ્કેલીમાં વધારો થાય છે. સ્થાનિકો કહે છે કે, સ્વજનના અવસાન બાદ તેમનું છેલ્લું સન્માન જાળવવું પણ અહીં અઘરું બની ગયું છે. વહીવટી તંત્રની આવી ઉદાસીનતા સામે ગ્રામજનોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. તંત્ર કેમ આ બાબતે આંખ આડા કાન કરી રહ્યું છે તે મોટો પ્રશ્ન છે. આઝાદીના 80 વર્ષ પછી પણ સ્મશાન જેવી પ્રાથમિક સુવિધા ન મળવી એ તંત્રની મોટી નિષ્ફળતા છે.લીમખેડાના નાગરિકો છેલ્લા અનેક વર્ષોથી સ્મશાન બનાવવા માટે સતત માંગ કરી રહ્યા છે. લોકોએ અનેક વખત સ્થાનિક તંત્રના અધિકારીઓને આવેદનપત્રો આપ્યા છે, પરંતુ દરેક વખતે માત્ર આશ્વાસનો જ મળ્યા છે. સાંસદ હોય કે ધારાસભ્ય, દરેકને આ સમસ્યાથી વાકેફ કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં કોઈ નક્કર પગલાં લેવાયા નથી. રજૂઆતો કરીને લોકો હવે થાકી ગયા છે, છતાં નેતાઓની આંખ ખુલતી નથી. જ્યારે પણ ચૂંટણી આવે છે, ત્યારે મોટા મોટા વાયદાઓ કરવામાં આવે છે, પરંતુ ચૂંટણી પૂરી થતાં જ આ સમસ્યા ભુલાઈ જાય છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે, વિકાસના કામો કાગળ પર તો ખૂબ દેખાય છે, પણ જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ છે. એક તરફ વિકાસના મોટા દાવાઓ કરવામાં આવે છે અને બીજી તરફ અંતિમ સંસ્કાર માટે પણ સુવિધા નથી. તંત્રની આ નિષ્ક્રિયતા હવે સહન બહાર થઈ રહી છે અને લોકો હવે આંદોલનના મૂડમાં છે. જવાબદાર અધિકારીઓ કુંભકર્ણની નિદ્રામાં હોય તેમ આ ગંભીર મુદ્દાને નજરઅંદાજ કરી રહ્યા છે.સ્મશાનના અભાવે અંતિમ યાત્રામાં જોડાતા લોકોને નદીના ઉબડખાબડ રસ્તે લાકડાં અને મૃતદેહ લઈને પસાર થવું પડે છે. રસ્તો ન હોવાથી વાહનો પણ નદીના પટ સુધી પહોંચી શકતા નથી, જેના કારણે મૃતદેહને ભારે સંઘર્ષ સાથે લઈ જવો પડે છે. ખાસ કરીને ચોમાસામાં જ્યારે નદી બે કાંઠે વહેતી હોય, ત્યારે અંતિમ વિધિ માટે લોકોને જીવના જોખમે કામ કરવું પડે છે. નદીના પટમાં યોગ્ય ઓટલા કે શેડ ન હોવાથી વરસાદમાં લાકડાં ભીના થઈ જાય છે અને વિધિ કરવામાં અતિશય હાલાકી ભોગવવી પડે છે. આ દ્રશ્યો જોઈને કોઈ પણ સંવેદનશીલ વ્યક્તિનું હૃદય કંપી ઉઠે, પરંતુ સત્તાધીશોને આ સમસ્યા દેખાતી નથી. મૃત્યુ બાદ પણ આવી વરવી પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડે એ આજના યુગમાં શરમજનક છે. રસ્તા અને સુવિધાઓના અભાવે અંતિમ સંસ્કાર વિધિમાં જે વિલંબ થાય છે, તે પરિવારો માટે આઘાતજનક છે. શું આ જ છે લીમખેડાનો વિકાસ? કે પછી અહીંના લોકોના દુઃખની કોઈ કિંમત જ નથી?લીમખેડાના જાગૃત નાગરિકો હવે ઉગ્ર આંદોલન કરવાની ચીમકી ઉચ્ચારી રહ્યા છે. લોકોનું કહેવું છે કે, હવે માત્ર કાગળ પર રજૂઆતો કરવાથી કંઈ નહીં થાય, હવે સીધા જવાબ માંગવાનો સમય આવી ગયો છે. ધારાસભ્ય અને સાંસદ પોતે અહીંની સમસ્યાઓથી પરિચિત હોવા છતાં કેમ કામગીરી કરતા નથી તે અંગે લોકોમાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. તાત્કાલિક ધોરણે સ્મશાન અને ત્યાં સુધીનો પાકો રસ્તો બનાવવાની માંગ હવે જોર પકડી રહી છે. જો વહીવટી તંત્ર સમયસર જાગશે નહીં, તો સ્થાનિકો રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરશે. લોકોની માંગ છે કે, હવે વચનો નહીં, પણ કામ જોઈએ છે. અંતિમ સંસ્કાર જેવી પવિત્ર વિધિ માટે આવી મુશ્કેલીઓ ન વેઠવી પડે તે માટે સરકારે તાત્કાલિક બજેટ ફાળવીને કામ શરૂ કરવું જોઈએ. આ સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવો એ તંત્રની નૈતિક ફરજ છે. હવે જોવાનું એ રહ્યું કે તંત્ર ક્યારે આ સંવેદનશીલ મુદ્દે ગંભીરતા દાખવે છે અને લોકોને ક્યારે આ સમસ્યામાંથી મુક્તિ મળે છે.
